MIASTO Z UŁAMANYM SKRZYDEŁKIEM

Podobno o tym, że nie zostaliśmy Europejską Stolicą Kultury przesądziło to, że mamy tylko jedną linię metra. Na szczęście inni kandydaci (znaczy się kandydat), suto wyposażeni na ostatniej prostej w infrastrukturę dzięki dopingowi z budżetu centralnego, poskromili nasze zakusy o tę europejską kokosankę. Nie czas by łkać. Czas, by wyciągnąć wnioski z tego, co przez ostatnie miesiące ekipa „ze środowiska” zrobiła i co próbowała zmienić na linii miasto – kultura.  

Zespół kierownika Piątka i całe warszawskie gremium osobo-instytucji z otoczenia stworzyło dokument aplikacyjny, którym możemy się inspirować w przyszłości. Ale może ważniejsze jest to dlaczego ten manifest w takim kształcie mógł powstać właśnie tu. Niewiele osób zapoznało się z całą warszawską aplikacją. Jedni narzekali na zbyt małą ilość obrazków, część raził czerwony kolor okładki, inni nie byli w stanie przebrnąć przez zbyt naukowy styl. Reszta zastanawiała się, czy nie byliśmy zbyt krytyczni wobec samych siebie, wobec działających w Warszawie mechanizmów i ułomności strategicznych. Ale może właśnie to jest nasz największy atut, że z jednej strony otwieramy się na zmiany, a z drugiej - podchodzimy do nich krytycznie i świadomie.

Tego myślenia może nie widać na pierwszy rzut oka, ale to wrzenie podskórne, międzyludzkie czuć. Skaczemy z projektu na projekt, z eventu na event. Szybko się nudzimy i szukamy nowych wrażeń. Wrocław oczywiście zasłużył sobie na tytuł ESK, bo długo o niego walczył, bo walczył programowo i konsekwentnie. Ale miał o tyle lepszą pozycję, że podobnie jak Kraków – jest miastem już gotowym, zbudowanym, zamieszkałym i w pewnym sensie niezmiennym. A Warszawa kręci się jak ciekły beton w gruszce betoniarki, do której a to ktoś dorzuci styropian, a to cegłę z rozbiórki. Przewalamy się z jednej strony Wisły na drugą. Warszawa skacze jak pasikonik z ułamanym skrzydełkiem. Saska Kępa, Targówek, Mokotów, Żoliborz – miasta w miastach – byty niezależne i samodzielne, chociaż czasem zagubione.

Warszawa tak zgięta przez historię jest od kilkudziesięciu lat miejscem ciągle niedokończonym i niedorobionym. Warszawa jest miastem w ciągłej budowie, miastem zmian, miastem drgań i przesunięć środków ciężkości. Zmiany gentryfikacyjne, które w miastach Ameryki czy Europy Zachodniej trwają przez lata, u nas następują szybko i przenoszą się z miejsca na miejsce. Zjawiska sprawdzone na innych tkankach, u nas są niesprawdzalne i zanim nastąpią, to już zaczynamy je wyprzedzać, omawiać i trochę wyśmiewać. Raz mamy dumę, sztywniutko i ulicznie jest, raz mamy dystans, ale pokonujemy go – na rowerach. Dopiero co było o gentryfikacji Pragi, zaraz potem CNK Bentleyem wjechało na Powiśle, teraz w Śródmieściu zaczyna pachnieć croissantami. Niedługo zabraknie nam dzielnic! Trudno, weźmiemy Grójec, Nowy Dwór i Wyszków!

No i jest jeszcze jeden aspekt. Może to i lepiej, że to nie Warszawa będzie obrendowana przez lata logami ESK. Już wystarczy nam „zakochajów się w warszawie”, wystarczy nam bezgłowych chochołów prezydencji i halucynogennych kwiatów Euro 2012. Dajmy sobie szansę i naszymi pomysłami przekłujmy nadmuchane balony sponsorów, wykopmy piłki ze stadionów, zerwijmy pstrokaciznę banerów – pokażmy, co pod nimi mamy, co zbudowaliśmy. Nie wstydźmy się tego naszego placu budowy, naszych kupek gruzu przesuwanych z miejsca na miejsce, naszego zamętu. Budujmy (ale nie zbudujmy), zobaczymy, co się stanie. Na dłuższą metę sam proces jest ważniejszy od krótkotrwałego efektu.